Społeczne oblicze rewitalizacji obszarów wiejskich. Wdrażanie programu „odnowa wsi” w województwie łódzkim – założenia badań socjologicznych

Pobudzanie aktywności społeczności lokalnych, stymulowanie współdziałania na rzecz rozwoju, z zachowaniem tożsamości społecznej, dziedzictwa kulturowego i walorów przyrodniczych to zasadnicze elementy procesu odnowy wsi, skierowanego na podnoszenie standardów jakości życia. Realizacja programu rewitalizacji obszarów wiejskich w Polsce w ramach działania 2.3 „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego” SPO Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich” w latach 2004-2006 wywołuje krytykę i dyskusję naukowców, polityków, działaczy społecznych, praktyków samorządowych. Toczy się ona wokół pytania: Czy proces odnowy wsi w Polsce przebiega zgodnie z zasadami i według wzorców stosowanych w krajach europejskich czy jest to tylko nowa formuła modernizacji wsi za pomocą funduszy europejskich? Autorki włączają się w tę dyskusję, a w drugiej części artykułu prezentują założenia socjologicznych badań własnych. Ich celem jest analiza istoty rewitalizacji obszarów wiejskich województwa łódzkiego i odpowiedź na pytania: Jakie działania dominują w procesie realizacji projektu: związane z modernizacją rolnictwa i wsi, czy z kompleksową rewitalizacją, usuwaniem barier i nadrabianiem zapóźnień cywilizacyjnych w infrastrukturze, zabudowie, czy związane z tworzeniem kapitału społecznego, wzmacnianiem podmiotowości społeczności? Czy proces odnowy wsi na tym terenie ma i w jakim zakresie to „oblicze społeczne”? Przypuszczamy, że programy odnowy wsi w województwie łódzkim dotyczą raczej rewitalizacji „materii” niż „duchowości”.