Pozarolnicza działalność gospodarcza rolników jest ważnym kontekstem kształtowania zrównoważonego i wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich oraz rolnictwa, pozostaje jednak obszarem niedostatecznie rozpoznanym w literaturze. Z tej perspektywy celem opracowania jest empiryczna identyfikacja motywów podejmowania pozarolniczej działalności biznesowej przez rolników, z uwzględnieniem rozróżnienia między przedsiębiorczością wynikającą z szans a przedsiębiorczością z konieczności. Weryfikacji poddano hipotezę zakładającą dominację motywów związanych z koniecznością do podejmowania pozarolniczej działalności w warunkach strukturalnego rozdrobnienia agrarnego. Wykorzystano wyniki badań kwestionariuszowych przeprowadzonych w 2025 roku, we współpracy z Podkarpackim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w Boguchwale na próbie 210 gospodarstw rolnych z województwa podkarpackiego, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą. Badania wykazały wielowymiarowy charakter motywów determinujących przedsiębiorczość rolników, przy jednoczesnej nieznacznej przewadze motywów wskazujących na przedsiębiorczość z konieczności. Wskazują również na znaczenie uwarunkowań strukturalnych w inicjowaniu działalności pozarolniczej, co może stanowić punkt odniesienia dla polityk wspierających rozwój przedsiębiorczości wiejskiej.
